TikTok maakte sociale media slechter voor iedereen (ook als je het niet gebruikt)

Ik gebruik niet eens TikTok. Maar het heeft mijn Instagram toch verpest.

Vorige maand opende ik Instagram om mijn familie te checken—ter herinnering, ik ben jachtexpert in de Cariben, zij zitten in het VK, 6.500 km verderop. Sociale media is hoe we verbonden blijven.

Maar in plaats van hun berichten te zien, kreeg ik 15 opeenvolgende Reels van mensen die ik niet volg. Kooktips. Grappen. Danstrends. Nul content van iemand die ik daadwerkelijk ken.

Toen besefte ik het: TikTok heeft niet alleen TikTok verpest. Het heeft alles verpest.

Het keerpunt van 2020

Ik zit op Facebook sinds 2009. Op Instagram sinds 2012. Gedurende 15 jaar zag ik deze platforms langzaam veranderen. Maar niets bereidde me voor op wat er in 2020 gebeurde.

TikTok bewees iets verwoestends: verslaving is ongelooflijk winstgevend.

Dit is wat ze ontdekten:

De perfecte dopamine-lus

Gemiddelde TikTok-sessie: 52 minuten
Gemiddelde Instagram-sessie voor Reels: 28 minuten
Gemiddelde Instagram-sessie na Reels: 37 minuten en stijgend

TikToks algoritme is anders. Het toont je niet de mensen die je volgt. Het toont je wat je het langst laat scrollen. Elke keer dat je een video tot het einde bekijkt, elke keer dat je herbekijkt, elke micro-pauze—het algoritme leert.

En hier is het ding: het werkt.

Wat ik ontdekte toen ik dit onderzocht

Ik ben geen tech-persoon—ik ben een jachtexpert die websites bouwde en Google-rankings toppte toen dat nog mogelijk was. Maar na 15 jaar deze platforms te zien verslechteren, moest ik begrijpen wat er was gebeurd.

Dus besteedde ik drie dagen aan onderzoek en het analyseren van mijn eigen gebruiksgegevens.

Wat ik vond heeft me eerlijk gezegd geschokt.

Bevinding 1: Het algoritme dient jou niet—het dient tijd

Het oude model (Instagram 2012-2019):

Toon berichten van mensen die je volgt

Chronologische volgorde

Je ziet vrienden, je bent bijgepraat, je sluit de app

Gemiddelde sessie: 15-20 minuten

Het TikTok-model (2020-heden):

Toon wat je aan het kijken houdt

Hyper-gepersonaliseerd op jouw exacte triggers

Oneindig scrollen zonder natuurlijk stoppunt

Je kijkt op en er is een uur voorbij

Dit is wat een voormalig TikTok-ingenieur The Wall Street Journal in 2021 vertelde:

"Als je een video over relatiebreuken bekijkt, laten we je er 10 meer zien. Als je er een tot het einde bekijkt, weten we dat we je hebben. Het doel is om gespendeerde tijd te maximaliseren, niet ontvangen waarde."

Vertaling: Ze bedienen niet jouw interesses. Ze bedienen jouw verslavingen.

Bevinding 2: Iedereen kopieerde het (en maakte hun platforms slechter)

Op het moment dat TikToks cijfers openbaar werden, raakten alle andere platforms in paniek.

De tijdlijn:

2020: TikTok bereikt 100 miljoen Amerikaanse gebruikers, gemiddelde sessietijd 52 minuten
Augustus 2020: Instagram lanceert Reels
September 2020: YouTube lanceert Shorts
November 2020: Facebook probeert... iets

Ze voegden niet alleen functies toe. Ze veranderden fundamenteel hoe de algoritmes werken.

Instagram voor TikTok:

Voornamelijk content van mensen die je volgt

Minimale gesuggereerde content

Je kon nog steeds de berichten van je vrienden zien

Sessie eindigt natuurlijk wanneer je bijgepraat bent

Instagram na het kopiëren van TikTok:

50% content van mensen die je volgt

38% advertenties

11% gesuggereerde content van vreemden

Geen natuurlijk eindpunt—blijft je gewoon content voeren

(Ik ken deze cijfers omdat ik ben gaan zitten en elk item een uur lang heb geteld. De resultaten waren erger dan verwacht.)

Het resultaat? Ik zit 6.500 km van mijn familie en de platforms die ons verbonden moeten houden, verbergen nu actief hun berichten voor mij.

Bevinding 3: Het is geen ongeluk—het is het bedrijfsmodel

Dit is wat me echt stoort: Dit was geen geleidelijke achteruitgang. Dit waren specifieke, gedocumenteerde beslissingen.

Het onderzoek is duidelijk. Meerdere studies uit 2023 vonden dat TikToks algoritme opzettelijk ontworpen is om verslavende gedragspatronen te creëren:

Variabele beloningen: Je weet nooit wat je hierna ziet (gokautomaat-psychologie)

Oneindig scrollen: Geen stoppunt, geen gevoel van voltooiing (Ik schreef over waarom eindige feeds ertoe doen)

Hyper-personalisatie: Leert jouw exacte psychologische triggers

Directe bevrediging: 15-60 seconden dopamine-hits

En toen TikToks cijfers bewezen dat dit werkte? Elk platform kopieerde het.

Niet omdat gebruikers het wilden. Omdat aandeelhouders het wilden.

Bevinding 4: De mentale gezondheidscrisis die volgde

De timing is geen toeval.

2020: TikToks algoritme wordt de industriestandaard
2021: US Surgeon General verklaart mentale gezondheidscrisis bij jongeren
2022: Studies koppelen sociale media verslaving aan depressie, angst, slaapstoornissen
2023: Surgeon General geeft waarschuwing specifiek over impact van sociale media op mentale gezondheid van jongeren
2024: Gemiddelde schermtijd bereikt 7 uur per dag voor jonge volwassenen

Ik zeg niet dat TikTok dit allemaal veroorzaakte. Maar ze perfectioneerden de formule die het erger maakte.

Bevinding 5: Zelfs TikToks eigen onderzoek toonde de schade

Dit is het deel dat me echt raakte.

In 2022 werden interne TikTok-documenten gelekt naar verslaggevers die toonden dat het eigen onderzoek van het bedrijf vond:

Gebruikers die 260 minuten per dag spendeerden vormden "compulsieve gebruikspatronen"

Het algoritme richt zich specifiek op kwetsbare mentale toestanden

Ze wisten dat het verslavend was en kozen ervoor om niet te veranderen

Een interne memo zei letterlijk: "We zijn ons bewust van het verslavingsrisico maar hebben engagement-metrics geprioriteerd."

Ze wisten het. Het kon ze niet schelen.

Waarom dit jou beïnvloedt (ook als je TikTok niet gebruikt)

Dit is wat ik realiseerde: Je kunt TikTok verwijderen. Maar tenzij je ook Instagram, YouTube en Facebook verwijdert, leef je nog steeds met TikToks nalatenschap.

Omdat ze niet alleen een verslavende app bouwden. Ze bewezen aan elk platform dat verslaving werkt.

Nu werkt elk sociale media platform op hetzelfde principe:

Maximaliseer gespendeerde tijd

Minimaliseer gebruikerscontrole

Dien algoritme boven mensen

Negeer zorgen over mentale gezondheid

Instagram ervoor: "Hier zijn foto's van je vrienden"
Instagram na TikTok: "Hier is een eindeloze stroom content ontworpen om je hier te houden"

Het bedrijfsmodel probleem

Ik heb bedrijven gerund. Ik begrijp winstmotieven. Maar dit is wat me frustreert:

Het oude model:
1. Verbind mensen
2. Ze vinden waarde
3. Ze blijven terugkomen
4. Toon ze relevante advertenties
5. Iedereen wint

Het TikTok-model:
1. Haak ze psychologisch
2. Houd ze eindeloos aan het scrollen
3. Toon ze advertenties voor dingen die ze niet nodig hebben
4. Negeer negatieve impact op mentale gezondheid
5. Aandeelhouders winnen, gebruikers verliezen

Dit ging niet over het verbeteren van het product. Het ging over het maximaliseren van verslaving om winst te maximaliseren. (Ik schreef een diepgaande analyse over waarom sociale media zonder advertenties de enige weg vooruit is als je het bedrijfsmodel-probleem wilt begrijpen.)

Wat dit betekent voor echte mensen

Laat me dit terugbrengen naar de realiteit.

Mijn situatie:

Ik heb sociale media nodig om verbonden te blijven met mijn familie 6.500 km verderop

Instagram en Facebook werkten hiervoor

Nu verbergen ze actief de berichten van mijn familie

In plaats daarvan tonen ze me vreemden die dansen

Ik verspil een uur en heb nog steeds niet gezien wat mijn neef postte

Jouw situatie waarschijnlijk:

Je opent Instagram om je vrienden te checken

20 minuten later kijk je kookvideo's

Je hebt geen enkel bericht van een vriend gezien

Je voelt je slechter, niet beter

Je weet dat het tijdverspilling is maar je blijft doorgaan

Dat is niet jouw schuld. Het is ontworpen om zo te werken.

De specifieke veranderingen die je ervaart

Laat me precies uiteenzetten wat er veranderde na TikTok:

Instagram Feed:

Was chronologisch

Nu is het "algoritmisch" (betekent: wat je het langst houdt)

Berichten van vrienden begraven onder Reels

Geen manier om terug te schakelen naar chronologisch

YouTube:

Shorts nemen nu de helft van de homepage in

Autoplay die je niet kunt uitschakelen

Video's waar je niet naar zocht

Aanbevelings-konijnenholen ontworpen voor verslaving

Facebook:

Slechts 38% content van mensen en groepen die je volgt

40% gesuggereerde content van vreemden

22% advertenties

Video-content agressief gepusht

(Nogmaals, ik heb dit zelf geteld—40% van mijn Facebook-feed was content van complete vreemden die ik nooit had gekozen om te volgen.)

Elk van deze veranderingen gebeurde nadat TikTok bewees dat verslaving winstgevend was.

Wat je hier daadwerkelijk aan kunt doen

Oké. Diep ademhalen. Hier is waar ik wat hoop bied.

Directe acties:

1. Stel schermtijdlimieten in

iPhone: Instellingen → Schermtijd

Android: Instellingen → Digitaal Welzijn

Stel dagelijkse limieten van 15-20 minuten per app

Houd je er ook echt aan

2. Schakel algoritmische functies uit waar mogelijk

Instagram: Schakel naar "Volgend" feed (verborgen in instellingen)

YouTube: Schakel kijkgeschiedenis uit (stopt aanbevelingen)

Facebook: Ontvolg pagina's, word lid van minder groepen

3. Verwijder de ergste boosdoeners

Wees eerlijk: Welke apps laten je het slechtst voelen?

Probeer ze een week te verwijderen

Merk op hoe je je voelt

Middellange termijn oplossingen:

1. Stap over naar minder verslavende platforms

Voor berichten: Signal, WhatsApp (tenminste versleuteld)

Om in contact te blijven: Kleine privégroepen

Voor interesses: RSS-feeds, nieuwsbrieven

2. Bouw directe communicatiekanalen

Start een WhatsApp-groep met naaste familie

Gebruik echte telefoongesprekken (ik weet het, revolutionair)

Stuur foto's direct, niet via platforms

3. Erken dat jij niet verslaafd bent—het platform is verslavend

Dit is psychologisch belangrijk

Je bent niet zwak of mist wilskracht

Je ervaart ontworpen gedragsmanipulatie

Wat ik eraan doe

Volledige transparantie: Ik bouw Snugg omdat ik er zo genoeg van had.

Wat Snugg is:

Kleine privégroepen voor echte mensen

Chronologische feed (jouw berichten, in volgorde, dat is het)

Geen algoritme dat bepaalt wat je ziet

Geen advertenties (nooit)

End-to-end versleuteld

Een eindige feed waar je daadwerkelijk "bijgepraat" kunt zijn

Wat Snugg niet is:

Een TikTok-vervanger

Een platform voor miljoenen

Proberend je gespendeerde tijd te maximaliseren

Gefinancierd door advertenties

Ik probeer je niet verslaafd te maken. Ik probeer je de controle terug te geven.

Omdat ik na 15 jaar deze platforms te zien verslechteren, klaar ben met wachten tot ze het repareren. Dat zullen ze niet. Het bedrijfsmodel verhindert het.

De ongemakkelijke waarheid

Ik ben gaan beseffen:

TikTok vond geen nieuwe functie uit. Ze perfectioneerden een val.

En elk ander platform zag de val werken en kopieerde het. Niet omdat het beter is voor gebruikers—de mentale gezondheidsdata bewijst dat het dat niet is. Maar omdat het winstgevender is.

De platforms weten dat het verslavend is. Ze hebben het onderzoek. Ze maakten de keuze.

En nu leven we allemaal met de gevolgen. Zelfs degenen onder ons die TikTok nooit hebben gedownload.

Waar gaan we heen vanaf hier?

Ik heb niet alle antwoorden. Maar ik weet wat ik wil:

Sociale media die:

Me verbindt met mensen die me dierbaar zijn

Mijn tijd en aandacht respecteert

Mijn psychologie niet manipuleert

Mij laat beslissen wat ik zie

Niet alles trackt wat ik doe

Instagram in 2012 was bijna dit. Facebook in 2009 kwam dichtbij. TikTok bewees dat er meer geld zat in verslaving, en iedereen volgde. (Ik documenteerde de volledige tijdlijn van wanneer sociale media zo slecht werd als je precies wilt zien wanneer deze veranderingen plaatsvonden.)

Dus ik bouw wat zou moeten bestaan.

Geen platform voor miljarden. Niet de volgende virale app. Gewoon een plek waar kleine groepen echte mensen daadwerkelijk verbonden kunnen blijven zonder uitgebuit te worden.

Omdat 6.500 km al ver genoeg is. Ik heb geen algoritmes nodig die het verder laten voelen.

Belangrijkste punten

Wat er gebeurde:

TikTok bouwde een opzettelijk verslavend algoritme

Het werkte (52 minuten gemiddelde sessies)

Elk ander platform kopieerde het

Nu is alle sociale media ontworpen voor verslaving, niet verbinding

Waarom het ertoe doet:

Zelfs als je TikTok niet gebruikt, ervaar je de nalatenschap

Instagram, YouTube, Facebook veranderden allemaal na 2020

Mentale gezondheidscrisis volgde

Platforms wisten het en kozen winst boven mensen

Wat je kunt doen:

Stel strikte tijdslimieten

Schakel algoritmische feeds uit waar mogelijk

Stap over naar minder manipulatieve platforms

Bouw directe communicatie met mensen die je dierbaar zijn

Erken dat dit ontworpen gedrag is, niet persoonlijke zwakte

Wat moet veranderen:

Bedrijfsmodellen die gespendeerde tijd boven gebruikerswelzijn prioriteren

Algoritmische manipulatie die gebruikerskeuze overschrijft

Platforms die echte vrienden verbergen om vreemden te tonen

De hele aandachtseconomie

Afsluitende gedachten

Ik ben niet anti-technologie. Ik bouwde mijn bedrijf op internet. Ik woon 6.500 km van mijn familie—ik heb deze tools nodig.

Maar ergens tussen 2009 en nu stopte sociale media met mensen verbinden en begon het aandacht te vangen.

TikTok perfectioneerde de formule. Iedereen kopieerde het. En nu worstelen we allemaal met platforms ontworpen om ons verslaafd te houden in plaats van verbonden.

Je verbeeldt het je niet. Het is echt slechter geworden. En het gebeurde omdat TikTok bewees dat verslaving winstgevend was.

En nu?

We kunnen deze platforms blijven gebruiken wetende dat ze ontworpen zijn om ons te manipuleren. Of we kunnen beter eisen. Beter bouwen. Beter gebruiken.

Ik kies ervoor beter te bouwen. Omdat mijn familie in Schotland zit, ik in de Cariben ben, en ik sociale media wil die ons dichterbij brengt—niet platforms die ons aan het scrollen houden terwijl ze ons uit elkaar houden.

Wil je deel uitmaken van iets beters bouwen?

Ik bouw Snugg—sociale media die verbindt in plaats van verslaafd maakt. Kleine groepen, chronologische berichten, geen advertenties, end-to-end versleuteld.

Het probeert TikTok niet te vervangen. Het probeert terug te brengen wat we verloren toen iedereen TikTok kopieerde.

Schrijf je in op de wachtlijst: https://snugg.social

Bronnen & Verdere Lectuur

1. Snugg Blog - "Ik telde elke advertentie op Instagram en Facebook een uur lang" (2026)
/blog/instagram-47-ads-per-hour - Origineel onderzoek dat toont: Instagram is 50% gevolgde content, 38% advertenties, 11% gesuggereerd; Facebook is 38% gevolgde content, 40% gesuggereerd, 22% advertenties.

2. Wall Street Journal - "Investigation: How TikTok's Algorithm Figures Out Your Deepest Desires" (2021)
https://www.wsj.com/video/series/inside-tiktoks-highly-secretive-algorithm/investigation-how-tiktok-algorithm-figures-out-your-deepest-desires/6C0C2040-FF25-4827-8528-2EB6612ED99C

3. US Surgeon General - "Social Media and Youth Mental Health: The U.S. Surgeon General's Advisory" (2023)
https://www.hhs.gov/surgeongeneral/reports-and-publications/youth-mental-health/social-media/index.html

4. NPR - "TikTok knows its app is harming kids, new internal documents show" (2024)
https://www.npr.org/2024/10/11/g-s1-27676/tiktok-redacted-documents-in-teen-safety-lawsuit-revealed

5. NPR - "Inside the TikTok documents: Stripping teens and boosting 'attractive' people" (2024)
https://www.npr.org/2024/10/12/g-s1-28040/teens-tiktok-addiction-lawsuit-investigation-documents

6. Nebraska Attorney General - "Released Excerpts from Internal TikTok Documents"
https://ago.nebraska.gov/news/released-excerpts-internal-tiktok-documents

7. 5Rights Foundation - "TikTok knows it is harming children" (2025)
https://5rightsfoundation.com/tiktok-knows-it-is-harming-children/

8. American Academy of Pediatrics - "Surgeon general advisory warns of social media's effects on youth mental health" (2023)
https://publications.aap.org/aapnews/news/24543/Surgeon-general-advisory-warns-of-social-media-s

9. International Journal of Mental Health and Addiction - "The Role of TikTok in Students' Health and Wellbeing" (2024)
https://link.springer.com/article/10.1007/s11469-023-01224-6

10. SAGE Journals - "'I Can Spend Forever on It Without Getting Bored': Analyzing What College Students Like and Dislike About TikTok" (2024)
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09760911231211835

Over Snugg: We bouwen een privé sociaal platform voor kleine groepen. Geen advertenties, geen tracking, geen surveillance. Gewoon end-to-end versleutelde gesprekken met de mensen die je echt dierbaar zijn.

Meer weten: snugg.social
Vragen: hello@snugg.social

Over de auteur - Sam Bartlett

Ik ben jachtexpert in de Cariben en de oprichter van Snugg. Na 15 jaar sociale media platforms te zien advertenties boven echte verbinding prioriteren, besloot ik het alternatief te bouwen. Ik bouwde en runde eerder een succesvol zeilvakantie-bedrijf, jaren Google-zoekresultaten toppend voordat algoritme-veranderingen organisch bereik vernietigden. Ik ben geen ontwikkelaar of privacy-activist—gewoon iemand die het zat was dat platforms hun doel vergaten. Als ik niet Snugg bouw of jachten inspecteer, wens ik dat iedereen meer tijd had om op mooie plekken te zeilen (of wat jou ook blij maakt).

Verbind met mij:

Twitter: @snugg_social

LinkedIn: Sam Bartlett

Email: hello@capitainesam.com